ભારત સરકાર દ્વારા દેશના પરંપરાગત કારીગરો અને નાના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકોને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવવા માટે PM Vishwakarma Yojana 2026 ચલાવવામાં આવે છે. આ યોજના ખાસ કરીને એવા લોકોને માટે બનાવવામાં આવી છે જેઓ પોતાના હાથ અને પરંપરાગત સાધનો દ્વારા કામ કરીને રોજગાર મેળવે છે.
જો તમે સુથાર, લુહાર, દરજી, કુંભાર, સોની, મોચી, વાળંદ અથવા અન્ય પરંપરાગત વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છો, તો આ યોજના તમારા માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
આ યોજના હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને ₹3 લાખ સુધીની Collateral-Free Business Loan, માત્ર 5% વાર્ષિક વ્યાજ દરે, ₹15,000 સુધીની Toolkit Incentive, Free Skill Training અને Digital Transaction Incentive જેવી સુવિધાઓ મળે છે.
આ લેખમાં PM Vishwakarma Scheme 2026 વિશે સંપૂર્ણ માહિતી જેવી કે Eligibility Criteria, Benefits, Loan Amount, Required Documents અને Registration Process વિશે જાણીશું.
PM Vishwakarma Yojana 2026 – Overview
| Particulars | Details |
|---|---|
| Scheme Name | PM Vishwakarma Yojana 2026 |
| Launched By | Government of India |
| Ministry | Ministry of MSME |
| Beneficiaries | Traditional Artisans & Craftspeople |
| Loan Amount | Up to ₹3,00,000 |
| Interest Rate | 5% Per Annum |
| Toolkit Incentive | Up to ₹15,000 |
| Training Stipend | ₹500 Per Day |
| Training | Basic & Advanced |
| Application Mode | Through CSC |
| Scheme Duration | FY 2023-24 to FY 2027-28 |
| Official Website | pmvishwakarma.gov.in |
PM Vishwakarma Yojana 2026 શું છે?
PM Vishwakarma Yojana એ ભારત સરકારની Central Sector Scheme છે, જેની શરૂઆત 17 September 2023ના રોજ કરવામાં આવી હતી.
આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ પરંપરાગત કારીગરો અને હસ્તકલા સાથે જોડાયેલા લોકોને Financial Support, Modern Tools, Skill Development અને Business Growth માટે મદદ કરવાનો છે.
આ યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓને PM Vishwakarma Certificate અને ID Card આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત તેઓને પોતાની આવડત સુધારવા માટે તાલીમ અને પોતાનો વ્યવસાય વધારવા માટે બે તબક્કામાં લોનની સુવિધા આપવામાં આવે છે.
સરકારે આ યોજના માટે ₹13,000 કરોડનું બજેટ નક્કી કર્યું છે અને યોજના FY 2027-28 સુધી મંજૂર કરવામાં આવી છે.
Benefits – યોજનાના મુખ્ય લાભ
આ યોજના હેઠળ પાત્ર કારીગરોને નીચે મુજબના લાભ મળી શકે છે.
1. ₹3 લાખ સુધીની Business Loan
આ યોજનાનો સૌથી મહત્વનો લાભ Business Loan છે. પાત્ર લાભાર્થીઓને બે તબક્કામાં કુલ ₹3 લાખ સુધીની Collateral-Free Loan મળી શકે છે.
Loan Details:
| Loan Category | Loan Amount | Repayment Period |
|---|---|---|
| First Loan Tranche | Up to ₹1 Lakh | 18 Months |
| Second Loan Tranche | Up to ₹2 Lakh | 30 Months |
| Total Loan | Up to ₹3 Lakh | As per Scheme |
Interest Rate: માત્ર 5% વાર્ષિક (Beneficiary Interest Rate).
આ લોન માટે સામાન્ય રીતે કોઈ Collateral Security આપવાની જરૂર નથી. જોકે લોન બેંકની મંજૂરી અને યોજના હેઠળની શરતોને આધીન છે.
2. ₹15,000 સુધીની Free Toolkit Incentive
આ યોજના હેઠળ પાત્ર કારીગરોને આધુનિક સાધનો ખરીદવા માટે ₹15,000 સુધીની Toolkit Incentive આપવામાં આવે છે.
આ સહાય E-Voucher દ્વારા આપવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ માન્ય કેન્દ્રો પર સાધનો ખરીદવા માટે કરી શકાય છે.
આ લાભથી કારીગરો પોતાના વ્યવસાયમાં Modern Tools નો ઉપયોગ કરીને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા અને કાર્યક્ષમતા વધારી શકે છે.
3. Free Skill Training અને ₹500 Daily Stipend
PM Vishwakarma Yojana હેઠળ લાભાર્થીઓને Basic Training અને Advanced Training આપવામાં આવે છે.
- Basic Training: 5 થી 7 દિવસ
- Advanced Training: 15 દિવસ અથવા વધુ
- Training Stipend: ₹500 પ્રતિ દિવસ
આ તાલીમમાં નવી ટેક્નોલોજી, આધુનિક સાધનો, વ્યવસાય સંચાલન અને Digital Marketing વિશે માહિતી આપવામાં આવે છે.
4. Digital Transaction Incentive
યોજનામાં ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ સહાય આપવામાં આવે છે.
- દરેક પાત્ર Digital Transaction માટે ₹1 Incentive.
- દર મહિને મહત્તમ 100 પાત્ર Transactions.
- મહત્તમ ₹100 પ્રતિ મહિને Incentive.
આ લાભ યોજના હેઠળની શરતો અને પાત્ર વ્યવહારોને આધારે આપવામાં આવે છે.
5. Marketing Support
કારીગરોને પોતાના Products અને Services વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે Marketing Support પણ આપવામાં આવે છે.
તેમાં નીચેની સુવિધાઓ સામેલ છે:
- Product Branding
- Quality Certification
- Online Marketing Support
- E-Commerce Platform Listing
- Trade Fair અને Exhibitionમાં ભાગ લેવાની તક
- Government e-Marketplace (GeM) સાથે જોડાણ
18 વ્યવસાયોને લાભ મળશે?
આ યોજના હેઠળ કુલ 18 Traditional Trades આવરી લેવામાં આવ્યા છે.
| No. | Business / Occupation | Gujarati Name |
|---|---|---|
| 1 | Carpenter | સુથાર |
| 2 | Boat Maker | હોડી બનાવનાર |
| 3 | Armourer | શસ્ત્ર બનાવનાર |
| 4 | Blacksmith | લુહાર |
| 5 | Hammer & Tool Kit Maker | હથોડી અને સાધનો બનાવનાર |
| 6 | Locksmith | તાળાં બનાવનાર |
| 7 | Goldsmith | સોની |
| 8 | Potter | કુંભાર |
| 9 | Sculptor / Stone Breaker | મૂર્તિકાર / પથ્થર કારીગર |
| 10 | Cobbler | મોચી |
| 11 | Mason | રાજમિસ્ત્રી |
| 12 | Basket / Mat Maker | ટોપલી અને સાદડી બનાવનાર |
| 13 | Traditional Doll & Toy Maker | રમકડાં બનાવનાર |
| 14 | Barber | વાળંદ |
| 15 | Garland Maker | ફૂલહાર બનાવનાર |
| 16 | Washerman | ધોબી |
| 17 | Tailor | દરજી |
| 18 | Fishing Net Maker | માછલી પકડવાની જાળ બનાવનાર |
આ 18 વ્યવસાયોમાંથી કોઈ એક સાથે પરંપરાગત રીતે જોડાયેલા કારીગરો યોજનાની અન્ય શરતો પૂર્ણ કરે તો અરજી કરી શકે છે.
PM Vishwakarma Yojana 2026 Eligibility Criteria – કોણ અરજી કરી શકે?
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે નીચેની પાત્રતા હોવી જરૂરી છે.
- અરજદાર ભારતનો નાગરિક હોવો જોઈએ.
- અરજદારની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જોઈએ.
- અરજદાર 18 માન્ય પરંપરાગત વ્યવસાયોમાંથી કોઈ એકમાં કામ કરતો હોવો જોઈએ.
- અરજદાર Unorganised Sector માં Self-Employed Artisan તરીકે કામ કરતો હોવો જોઈએ.
- અરજી કરતી વખતે સંબંધિત વ્યવસાયમાં સક્રિય રીતે કામ કરતો હોવો જોઈએ.
- એક પરિવારના માત્ર એક સભ્યને યોજનાનો લાભ મળી શકે છે.
- પરિવારની વ્યાખ્યામાં પતિ, પત્ની અને અવિવાહિત બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.
- સરકારી નોકરીમાં કાર્યરત વ્યક્તિ અને તેમના પરિવારના સભ્યો આ યોજનામાં પાત્ર નથી.
Documents Required
અરજી અને Registration માટે સામાન્ય રીતે નીચેના દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે.
- Aadhaar Card
- Aadhaar Linked Mobile Number
- Ration Card
- Bank Account Details
- Bank Passbook
- Mobile Number
- વ્યવસાય સંબંધિત માહિતી
- પરિવારના સભ્યોની વિગતો
નોંધ: Verification દરમિયાન વધારાની માહિતી અથવા દસ્તાવેજો માંગવામાં આવી શકે છે.
PM Vishwakarma Yojana Online Apply 2026 – Registration કેવી રીતે કરવું?
જો તમે આ યોજનાનો લાભ લેવા માંગો છો, તો નીચેની પ્રક્રિયા અનુસરો.
Step 1: સૌથી પહેલાં સત્તાવાર PM Vishwakarma Portal ખોલો.
Website: https://pmvishwakarma.gov.in/
Step 2: નજીકના Common Service Centre (CSC) પર જાઓ.
Step 3: CSC Operator ને PM Vishwakarma Yojana Registration માટે જણાવો.
Step 4: તમારું Aadhaar Authentication અને Biometric Verification કરાવો.
Step 5: જરૂરી વ્યક્તિગત માહિતી, વ્યવસાયની વિગતો અને Bank Account Details આપો.
Step 6: Registration Form Submit કરાવો અને Application Details મેળવો.
Step 7: તમારી અરજી Gram Panchayat અથવા Urban Local Body દ્વારા પ્રથમ તબક્કે Verify કરવામાં આવશે.
Step 8: ત્યારબાદ District Implementation Committee અને Screening Committee દ્વારા આગળની ચકાસણી થશે.
Step 9: અરજી મંજૂર થયા પછી PM Vishwakarma Certificate અને ID Card આપવામાં આવશે.
Important: યોજના હેઠળ Registration મફત છે. માત્ર સત્તાવાર CSC મારફતે જ અરજી કરાવો. કોઈ અજાણી વ્યક્તિને OTP, ATM PIN અથવા બેંક પાસવર્ડ આપશો નહીં.
PM Vishwakarma Loan કેવી રીતે મળશે?
Registration અને Verification પૂર્ણ થયા પછી લાભાર્થીને યોજના હેઠળ Skill Verification અને Basic Training પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.
લોન મેળવવાની સામાન્ય પ્રક્રિયા:
- PM Vishwakarma Registration પૂર્ણ કરો.
- Skill Verification કરાવો.
- Basic Skill Training પૂર્ણ કરો.
- First Loan Tranche માટે પાત્રતા મેળવો.
- બેંક અથવા માન્ય Lending Institution દ્વારા Loan Applicationનું મૂલ્યાંકન થશે.
- લોન મંજૂર થયા પછી રકમ બેંક મારફતે આપવામાં આવશે.
- પ્રથમ લોનની સમયસર ચુકવણી અને Digital Transaction અથવા Advanced Trainingની શરતો પૂર્ણ કર્યા પછી Second Loan માટે પાત્રતા મળી શકે છે.
Note: Loan approval automatic નથી. અંતિમ મંજૂરી બેંકના નિયમો અને Credit Assessment પર આધારિત છે.
Frequently Asked Questions (FAQs)
1. PM Vishwakarma Yojana હેઠળ કેટલી લોન મળે છે?
આ યોજના હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને બે તબક્કામાં કુલ ₹3 લાખ સુધીની લોન મળી શકે છે. પ્રથમ તબક્કામાં ₹1 લાખ અને બીજા તબક્કામાં ₹2 લાખ સુધીની લોન આપવામાં આવે છે.
2. PM Vishwakarma Loan પર કેટલું વ્યાજ લાગે છે?
લાભાર્થી માટે આ યોજનામાં લોનનો વ્યાજ દર 5% વાર્ષિક છે.
3. શું PM Vishwakarma Yojanaમાં ₹15,000 મફત મળે છે?
પાત્ર લાભાર્થીઓને ₹15,000 સુધીની Toolkit Incentive આપવામાં આવે છે. આ રકમ સામાન્ય Cash Payment તરીકે નહીં પરંતુ E-Voucher દ્વારા સાધનો ખરીદવા માટે આપવામાં આવે છે.
4. PM Vishwakarma Yojanaમાં Training દરમિયાન કેટલા પૈસા મળે છે?
Basic અને Advanced Skill Training દરમિયાન પાત્ર લાભાર્થીઓને ₹500 પ્રતિ દિવસ Stipend મળે છે.
5. શું મહિલાઓ PM Vishwakarma Yojana માટે અરજી કરી શકે છે?
હા, પાત્ર મહિલા કારીગરો પણ આ યોજનાનો લાભ મેળવી શકે છે.
6. PM Vishwakarma Yojana માટે કોઈ Registration Fee છે?
ના, યોજનામાં Registration મફત છે. અરજી માટે નજીકના Common Service Centre (CSC) નો સંપર્ક કરો.
7. PM Vishwakarma Yojanaમાં બીજી લોન ક્યારે મળે છે?
પ્રથમ લોન લીધા પછી તેનું ખાતું નિયમિત રાખવું અને યોજના મુજબ Digital Transactions અપનાવવા અથવા Advanced Training પૂર્ણ કરવાની શરતો પૂરી કરવી જરૂરી છે. ત્યારબાદ બીજી લોન માટે વિચારણા થાય છે.
8. શું મોચી અને દરજીને આ યોજનાનો લાભ મળે છે?
હા, મોચી અને દરજી બંને PM Vishwakarma Yojana હેઠળ આવરી લેવામાં આવેલા 18 પરંપરાગત વ્યવસાયોમાં સામેલ છે.
9. શું PM Vishwakarma Yojana 2026માં ગુજરાતના લોકો અરજી કરી શકે છે?
હા, ગુજરાત સહિત ભારતના તમામ રાજ્યોના પાત્ર કારીગરો આ Central Government Scheme માટે અરજી કરી શકે છે.
10. શું PM Vishwakarma Yojanaમાં લોન માટે કોઈ ગેરંટી આપવી પડે છે?
યોજના હેઠળ Enterprise Development Loan Collateral-Free છે. એટલે સામાન્ય રીતે કોઈ મિલકત ગીરવે મૂકવાની જરૂર નથી. તેમ છતાં બેંકની મંજૂરી અને અન્ય નિયમો લાગુ પડે છે.
Conclusion
PM Vishwakarma Yojana 2026 દેશના પરંપરાગત કારીગરો માટે એક મહત્વપૂર્ણ Government Financial Assistance Scheme છે. આ યોજના દ્વારા પાત્ર લાભાર્થીઓને ₹3 લાખ સુધીની Business Loan, ₹15,000 સુધીની Toolkit Incentive, Skill Training, ₹500 Daily Stipend અને Marketing Support જેવી સુવિધાઓ મળે છે.
જો તમે સુથાર, લુહાર, દરજી, કુંભાર, મોચી, વાળંદ અથવા અન્ય માન્ય પરંપરાગત વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છો, તો આ યોજનાની પાત્રતા તપાસીને નજીકના CSC Centre પર Registration કરાવી શકો છો.